Marx, sermaye ilişkisinin faiz getiren sermayede en yüzeysel ve en fetiş benzeri biçimine ulaştığını vurgular. “Burada karşımızda P-P', yani daha fazla para yaratan para, iki uca aracılık eden süreç olmadan kendi kendisini değerlendiren değer vardır.” Tüccar sermayesinde kapitalist hareket yalnızca dolaşım alanında kalsa da, yine de kapitalist hareketin genel biçimiyle karşılaşırız. Burada “kâr, kendisini, sadece bir şeyin ürünü olarak değil, toplumsal bir ilişkinin ürünü olarak ortaya koyar. Tüccar sermayesinin biçimi hâlâ bir süreci, karşıt evrelerin birliğini, karşıt yönlü iki işleme, yani metaların alım ve satımına ayrışan bir hareketi temsil eder.”

Çocuklar ve gençler için eğitim ve işgücüne katılım arasındaki bağ mutlaka koparılmalı, birinden biri tercih edilmeli gibi bir zorunluluk yoktur. Onların yeteneklerinin, becerilerinin bilimsel bir şekilde saptanması ve buna göre ortaöğrenimden başlayarak yönlendirilmeleri mümkündür. Bu yönlendirmenin nitelikli bir eğitimle beraber sürdürülmesi de şarttır. İşgücüne katılımları ise sermaye sınıfının kural tanımaz şekilde sömüreceği köleler olarak değil, işçi sınıfının uzun yıllar boyunca süren mücadelelerle elde ettiği evrensel hakların tam olarak uygulandığı koşullarda olmalıdır. Ki bu da işçi sınıfı için bir mücadele konusudur. İşçi sınıfının gençlerinin gerek sınıfsal haklarının gerekse eğitim haklarının korunması için mücadele etmek tüm işçi örgütlerinin görevidir.

Bir süredir, özellikle sosyal medya platformları üzerinden Enver, Cemal ve Talat gibi İttihatçı önderlerin efsaneleştirildiği, onlara yönelik övgülerin geniş kitlelere ulaşmasının sağlandığı bir çalışma yürütüldüğünün işaretleri görülebiliyor aslında. Enver Paşa’ya ithaf edilmiş hesaplar, çeşitli görsellerle yapılan capsler vb. ile “İttihatçılık” yeniden inşa edilmekte sosyal medyada. Göçmen karşıtlığının ve Kürt düşmanlığının körüklendiği “düşüncelerin” kışkırtıcı, manipülatif içeriklerine maruz kalan gençlere, bir yandan da yozlaşan devleti kurtarmak için ilham vermek üzere İttihat Terakki ile ilgili mitler anlatılıyor, bu hareketin önde gelenleri “kahraman”lar olarak benimsetilmeye çalışılıyor. Enver Paşa romantize edilerek gençlere bir tür “direniş sembolü” olarak sunuluyor, Türkistan’daki son yılları bir “Türk dünyası mücahidi” olarak yüceltiliyor. “Şanlı kahramanlara” dair yaratılan bu hayal tezgâhının hedefi de açık ki, gençlerin kafasında tarihsel bir idealizm yaratarak onların siyasal yönelimlerini şekillendirmektir.

İsrail devletinin Siyonist yayılmacılığına, bölgede izlediği saldırgan politikalara karşı mücadelenin asıl gücü İsrailli emekçiler olmak durumundadır. İran’da olduğu gibi burada da işçi sınıfının doğru mücadele çizgisi savaşı içeride sınıf savaşına çevirmeye ve burjuva iktidarı alaşağı etmeye çalışmaktır. Dünyanın her yerinde olduğu gibi emekçi kitlelerin bilinç ve örgütlülük açısından gerilediği koşullarda İsrailli emekçilerin de çoğunluk itibariyle İsrail devletinin yanında durmaları onları düşman görmek için bir bahane olamaz. İsrail devletiyle İsrailli emekçileri ayırmayan söylemler, Siyonizm karşıtlığıyla Yahudi karşıtlığını ayırmayan söylemler en iyi durumda hatalı, çoğu kez ise bilinçli ve zehirlidir. Aksine nesnel anlamda sınıf kardeşleri olarak İsrailli emekçilere daima enternasyonalist ortak mücadele elini uzatmak temel önemdedir.

Maksim Gorki 18 Haziran 1936’da, 68 yaşında hayatını kaybetti. Yetmişine merdiven dayadığı hayatının son günlerinde, işçi sınıfının büyük önderi Lenin’in bir önerisini yerine getirmeye, 4 ciltlik “Klim Samgin’in Yaşamı” adlı son romanını bitirmeye çalışıyordu. Uzun bir süredir, Rus burjuvazisi başta olmak üzere dünya burjuvazisi Gorki’yi unutturmaya, sıradan bir yazara dönüştürmeye çalışıyor. Doğduğu şehre verilen adı geri alındı, eserlerinin üzerine ölü toprağı serpilmeye çalışıldı. Fakat egemenlerin tüm çabalarına rağmen mücadele tarihimize derinlemesine nüfuz etmiş Gorki’nin eserleri yok edilemedi, edilemeyecek.

Günümüzde yaşanan küresel faşist tırmanış sürecinin, tüm sembol, kurum, ritüel ve uygulamalarıyla 1920-40 arasındaki faşizmin bire bir kopyası olmasını beklemek doğru olmaz. Faşizm, günümüz koşullarına uyarlanarak gelişiyor, farklı takiye biçimlerine sarılıyor, modern urbalar giyiyor, söylemini ona göre ayarlıyor, demagojisini mevcut koşullara göre yapıyor. Köprüyü geçinceye kadar her yol mubah! Ama faşizmin özü de işlevi de hedefleri de ana yöntemleri de değişmiyor: Mümkün olan en sert biçimde devrim tehdidini yok ederek, kapitalist sömürü düzeninin ve burjuva devletin bekasını sağlamak! O zaman sanki günümüzde yükselen gerici dalga faşizmden hatırı sayılır bir farklılığa sahipmiş gibi, ona sağ-popülizm, totaliteryanizm vb. gibi farklı kavramlarla seslenmenin âlemi nedir? Günümüzde faşizme adıyla seslenmek ve onu kapitalizmin tarihsel sistem kriziyle ilişkilendirmek, faşizme karşı tutarlı bir mücadelenin de ilk koşuludur.

Siyonist İsrail ordusu 7 Ekimden bu yana yerle bir ettiği Gazze’de her gün ortalama 100 insanı katletmeye devam ediyor. Çoğunluğunu kadın ve çocukların oluşturduğu 55 binden fazla Filistinli havadan, karadan ve denizden yağan bombalarla öldürüldü, 127 binden fazla kişi yaralandı. Sadece 19 Ocakta sözde yürürlüğe giren ve 18 Martta İsrail tarafından açıkça bozulan ateşkesten bu yana 5 bine yakın Filistinli katledildi, 15 binden fazla insan yaralandı. İsrail 13 Haziranda İran’a da büyük çaplı bir saldırı başlatarak pek çok kente bomba yağdırdı.

Trump, iktidara gelirken ve iktidarını pekiştirme sürecinde kullandığı kutuplaştırma siyasetinin en önde gelen aracı olan göçmen karşıtı politikalarını hız kesmeden hayata geçirmeye devam ediyor. Yerli işçilere yaşadıkları sorunların kaynağı olarak gösterdiği göçmen işçileri vahşi bir saldırı dalgası ile karşı karşıya bırakarak olabildiğince fazla sayıda göçmen işçiyi sınır dışı etmeye çalışıyor. Trump ABD tarihinin “en büyük sınır dışı operasyonunu” hayata geçirmek için attığı adımlarla göçmenleri hedef haline getirirken, işçi sınıfını bölmek ve kendisine yönelik tepkileri göçmenlere yönelterek hedef şaşırtmak istiyor.

Türkiye işçi sınıfının bu denli örgütsüz hale getirilmesi ve sendikaların bu denli onun öz örgütleri olmaktan çıkarılmış durumda olması sayesinde burjuvazi sınıfa yönelik saldırılarını istediği ölçüde ilerletebilmekte, emekçi kesimleri de birbirine düşürebilmektedir. Bunun önüne geçebilmenin tek yolu örgütlenmekten ve sendikaları mücadeleci sınıf örgütleri haline getirmekten geçmektedir.

Emek üretkenliğinde gelinen aşamayla birlikte günde 3-4 saatlik çalışma bugün de mümkün. Ancak kapitalizmin yasaları var oldukça bu sadece temenni düzeyinde kalabilir. Kapitalizmin yarattığı mevcut koşullarda sınıf mücadelesiyle yasalaşan 8 saatlik işgünü dahi işçi sınıfının büyük çoğunluğu için hâlâ hayal düzeyindedir. Uzayan iş saatleriyle, düşük ücretlerle, iş cinayetleriyle, işsizlik illetiyle kapitalizm tarafından hayatı çepeçevre kuşatılmış işçi sınıfının kendini ve gezegeni kapitalizmden kurtarmaktan başka şansı yoktur.

Erdoğan rejimi içeride yarattığı yıkımı büyüterek yoluna devam ederken, Ortadoğu ve Afrika başta olmak üzere savaşın olduğu birçok bölgede iktidarına can suyu taşıyabilecek ekonomik, siyasi, askeri ilişkileri güçlendirmek adına bu bölgelerdeki sorunları da içinden çıkılmaz hale getirmekte rol oynamaktadır. Sudan’da yaptıkları da bu politikaları birçok yönüyle somutlamaktadır. Türkiye’nin Sudan’da tarım yapma projesi için kiraladığı arazilerle ya da Sudan halkını korkunç bir yaşama iten egemenler arasında yaşanan iktidar kavgasıyla ilgili son aylarda basında çıkan haberler de, faşist rejimin o bölgede yaşanan sorunlardaki payını yeniden gözler önüne seriyor. Sudan’la Türkiye’nin ilişkisi, tarım arazilerinin kiralanması ve bunun bir “fiyasko” olarak değerlendirilmesinin çok ötesindedir. Türkiye gibi tarıma uygun bir ülkede bakanlık verilerine göre 3-4 milyon hektarlık arazi ekilmezken, ülkenin gıda sorununu çözmek için neden Sudan’a gidilmişti? Muhalefetin yaptığı yavan tespitlerde olduğu gibi rejimin yanlış bir politikası veya boş bir macerası mıydı bu? Bunları dinlediğinizde/okuduğunuzda sanırsınız ki rejimin asıl niyeti ülke insanına hizmet etmekmiş de, herhangi bir emperyalist amaç gütmeden yapılmış yanlış hesaplar var ortada!

Böylesi bir coğrafyada genel olarak bina standartlarının yüksek olması gerektiği açıktır. Henüz bilimsel kesinliğin olmadığı noktalarda ayrıntılı bilimsel çalışmalar ve tartışmalar kendi mecrasında sürerken, inşaatların yeterli ivme değerleri esas alınarak güvenli yapılması hiç kuşkusuz şart koşulmalıdır. Ancak bunlar günümüz kapitalizmi koşullarında, hele de alaturka kapitalizmde ne ölçüde mümkündür? Sorulması gereken büyük soru budur. Yapılması gerekenler çok geniş ölçekli, kapsamlı bir planlamayı gerektirmektedir. Rant iştahıyla ve kapitalist anarşi altında böylesi bir planlamanın yapılması imkânsızdır. Kavgamızın şehri İstanbul’un da ülkenin diğer riskli bölgelerinin de ancak geniş bir işçi-emekçi hareketinin baskısıyla ve seferberliğiyle ıslah edilebileceği ortadadır. Gerekli planlama ancak böylesi bir seferberlik temelinde yapılıp hayata geçirilebilir. Bilimcilerin daha sorumlu ve ciddi bir tarzda davranması da ancak işçi sınıfının terbiye edici örgütlü hareketiyle mümkün olur. Tüm bir toplumsal mücadeleler tarihi bilimcilerin olsun sanatçıların olsun yükselen işçi sınıfı hareketi ve mücadelesinin etkisiyle büyük atılımlar yaptıklarını, genel toplumsal ideallere bağlanarak kapitalizmin ufuk daraltıcı etkilerinden ve kaygılarından uzaklaşabildiklerini göstermiştir. O nedenle deprem sorununun çözümü de örgütlü işçi sınıfının sırtındadır.

Önceki iki bölümde görmüş olduğumuz üzere, faiz başkasının parasını ödünç alarak sermaye olarak kullanan faal sanayici ya da tüccarın, elde ettiği kârdan para sahibi kişiye verdiği kısımdır. Faal kapitalist şayet yalnızca kendi sermayesini kullanıyorsa böyle bir kâr bölüşümü olmaz ve kârın hepsi onun olur. Açık ki, kârın bir bölümünü faize dönüştüren ve genel olarak faiz kategorisini yaratan şey, kapitalistlerin para kapitalistleri ile girişimci kapitalistler olarak ikiye ayrılmasıdır. Faiz oranını yaratan şey de, işte bu iki tür kapitalist arasındaki rekabettir. Sermaye yeniden üretim sürecinde iş gördüğü sürece, kapitalist kişi bir birey olarak bu sermayenin toplamı üzerinde değil, ancak gelir olarak harcayabileceği kâr kısmı üzerinde tasarrufta bulunabilir. Zira sermayesi üretim sürecine bağlanmış durumdadır. Sermaye sahipliği kapitaliste, o bunu emeği sömürmek için kullandığı sürece başka bir şekilde tasarrufta bulunma olanağını vermez. Para kapitalisti için de aynısı geçerlidir. Sermayesini para-sermaye olarak ödünç verdiği sürece faiz kazancı elde eder ama anaparası üzerinde tasarrufta bulunamaz. Bu durum, sermayesini bir ya da çok yıllığına ödünç verdiğinde ve belirli vadelerde anaparası kendisine geri dönmeksizin faiz elde ettiğinde açıkça belli olur.