Padişah ve Basın Özgürlüğü

Zamanın birinde iki ahbap sokakta yürürken biri arkasına bakar, kimsenin olmadığını düşünerek arkadaşının kulağına eğilir ve “yahu, bu padişah da iyice sıktı artık, vergilerine yetişemiyoruz, itiraz edeni de zindana atıyor, memlekette nefes alacak yer kalmadı” der. Bu sırada tebdili kıyafet çarşıyı dolaşan padişah adamın kolunu kavrar: “Yakaladım seni! Zindana attıracağım, bana hakaret edersin ha! Bunun hesabını vereceksin!” Kolunu tutanın padişah olduğunu anlayan adam korkuyla “haşa padişahım ben sizden değil komşu ülkenin padişahından bahsediyorum” der. Padişah adamı şöyle bir süzer lakin söylediğine ikna olmaz. Yanındakilere “atın bu melunu zindana” diye emir buyurur. Muhafızlar adamı götürürken de arkasından mırıldanır: “Hadi oradan, sen beni mi kandıracaksın! Dünyada baskısıyla ünlü, millete nefes aldırmayan padişahın kim olduğunu ben bilmiyor muyum?”

Geçtiğimiz ay Erdoğan yaptığı bir açıklamada, “bizim ne basın özgürlüğüyle ne de eleştirel seslerle bir sorunumuz vardır. Türkiye medya çeşitliliği açısından dünyanın en ileri ülkelerinden biridir” demişti. İnsan ister istemez soruyor: Hangi çeşitlilikten söz ediyor acaba? Toplumun farklı kesimlerinin düşüncelerini özgürce ifade edebilmesinden mi, yoksa televizyon kanallarının sayısından mı?

Bugün televizyonda birbirinden farklı isimler, logolar ve sunucular görüyoruz. Peki, içeriklerde gerçekten farklı sesler duyabiliyor muyuz? Çoğu zaman aynı açıklamalar, aynı tartışmalar ve aynı bakış açılarıyla karşılaşmıyor muyuz? İktidarın politikalarını sorgulamak yerine savunan, sermayenin çıkarlarını toplumun ortak çıkarı gibi sunan bir yayıncılık anlayışıyla karşı karşıyayız. Kısacası, farklı ekranlardan aynı ses yükseliyor.

Peki, işçi ve emekçilerin sorunları nerede? İşsizlerin, ücretleri enflasyon karşısında eriyen işçilerin, geçinemeyen emeklilerin, geleceği çalınan gençlerin sesi ekranlardan yükseliyor mu? İşyerlerindeki baskılar, sendikal mücadeleler, iş cinayetleri ne kadar gündeme getiriliyor? Daha da önemlisi, bütün bu sorunların gerçek nedenleri, sorumluları ve çözüm yolları tartışılabiliyor mu? Emekçilerin yoksulluğunun, işsizliğinin ve güvencesizliğinin arkasındaki ekonomik ve siyasi neden sorgulanıyor mu? Bunların hepsinin yanıtı koca bir “hayır”dır! Yani iktidarın ve sermayenin sözcülüğünü yapan kanal sayısının çok olması basın ve ifade özgürlüğü olduğu anlamına gelmiyor. Bunun için işçilerin, emeklilerin, emekçi kadınların ve gençlerin sorunlarını, taleplerini ve mücadelelerini özgürce anlatabildiği ekranlar olması gerekiyor.

Basın özgürlüğü meselesi yalnızca yayın içerikleri ile sınırlı değil elbette. Muhalif gazetecilere yönelik soruşturmalar, tutuklamalar, erişim engelleri ve yargı baskısı, Türkiye’de basın özgürlüğünün ne durumda olduğunu gösteriyor. Sınır Tanımayan Gazeteciler’in (RSF) raporuna göre son bir yılda en az 21 gazeteci tutuklandı, 10 gazeteci cezaevinde bulunuyor. Yalnızca 2026 yılında 8 gazetecinin tutuklandığı belirtiliyor. Cumhurbaşkanına hakaret suçlamasıyla 250’den fazla gazeteci hakkında yasal işlem başlatılmış durumda.

Gazeteciler yalnızca yaptıkları haberler nedeniyle değil sosyal medya paylaşımları ve geçmişte yayımladıkları belgeler nedeniyle de soruşturmalara maruz kalıyor. Dezenformasyon, terör örgütü üyeliği, terör propagandası, kamu görevlisine hakaret ve cumhurbaşkanına hakaret gibi suçlamalar, gazetecileri baskı altında tutmanın başlıca araçları haline geliyor. Muhalif haber sitelerine erişim engeli getirilmesi, televizyon kanallarına kayyum atanması, sosyal medya hesaplarının kapatılması bu baskı tablosunun parçaları... Eylül ayında 1270, Ekim ayında 867 X hesabına erişim engeli getirildi. Sosyal medya hesaplarına erişim engeli getirilenlerin arasında gazetecilerin yanı sıra akademisyenler, sendikacılar, gazeteler, partiler, dernekler bulunuyor. Bu durum baskının yalnızca birkaç gazeteciyle sınırlı olmadığını gösteriyor.

Gazetecilerin haber yaptıkları, soru sordukları veya iktidarı eleştirdikleri için tutuklandığı, muhalif seslerin her türlü yolla susturulmaya çalışıldığı bir ülkede “basın özgürlüğü var “demek olsa olsa bir fıkra konusu olabilir!